|
کهير در انسان و حيوانات
دکتر حسن اوحدي نيا
دامپزشک
کهير يک نوع الگوي واکنش عروقي عادي در انسان و حيوانات خانگي است که به وسيلهي تورم پوستي به علت بسط عروقي و افزايش تراوائي عروقي مشخص ميشود. از نظر باليني تظاهرات کهير در انسان و حيوانات خانگي به صورت خارش زياد، سرخي مخملکي شکل يا رنگ پريدگي و تورم ادماتوز مشخص ميشود که طبيعت ناپديد شونده دارند.
مکانيسم اين عارضه در انسان و حيوانات خانگي به علت افزايش موضعي تراوائي عروقي رگهاي موئين و وريدهاي کوچک و هيستامين است که از MAST CELLS (سازندهي نسوج همبند محتوي گرانولهاي بازوفيليک بزرگ که محتوي هپارين، سروتونين، برادي کينين و هيستامين هستند) مشتق شدهاند. اين مواد از MAST CELLها آزاد شده و باعث وارد کردن صدمه ميشوند و واسطهي مهمي در اين رابطه محسوب ميشوند. کينينها، پروستاگلاندينها، فيبرينوليزينها و مکملها از ديگر واسطههاي مهم قابل ذکر ميباشند.
کهير به وسيلهي طيف وسيعي از محرکهاي ايمونولوژيکي و غير ايمونولوژيکي (فيزيک، شيميايي، داروها) ممکن است توليد شود.
علل انگيزاندن و تحريک کهير شامل موارد زير است:
1) آلرژنهاي هوايي
2) فرآوردههاي خوني و گزشهاي حشرات
3) تماسها
4) داروها
5) بيماريهاي آندوژن
6) غذاها
7) بيماريهاي ژنتيکي
8) کهير فيزيکي
9) عفونتها وآلودگيها
10) علل وابسته به بيماري که عامل آنها مشخص نيست (IDIO PATHIC) آلرژنهاي هوائي مهم پولن گياهان، گرد و غبار خانگي، پرهاي پرندگان و هاگها و غيره ميباشند.
فرآوردههاي خوني و گزشهاي حشرات در ارتباط با انتقال خون، گزشها يا نيش زدنها به علت عنکبوتها، مارها، حشرات ميباشند که توليد کهير به وسيلهي مکانيسمهاي ايمونولوژيکي و نيز غيرايمونولوژيکي مينمايند، در مورد تماسها ميتوان گفت که طيف وسيعي از داروها، رنگها، کرمهاي زيبايي، خميردندانها، پارچهها، صابونها و غير مسوول کهير هستند. داروها ممکن است به وسيلهي مکانيسمهاي ايمونولوژيکي و نيز مکانيسمهاي غير ايمونولوژيکي توليد کهير نمايند. داروهاي عادي شامل پنيسيلامين، سولفوناميدها، کدئين، آسپيرين و ساير عصارههاي ضدالتهاب، انسولين، مورفين، تيروئيد و پاراتيفوئيد هستند.
بيماريهاي آندوژن شامل لوپوس اريتماتوز، عوارض بدخيم، پليسيتمي فاکتورهاي وابسته به روانشناختي و اختلالات غدد درونريز است. آلرژي غذايي معمولاً به حملات حاد و رجعتي کهير ميانجامد که در عرض چند دقيقه و يا چند ساعت پس از خوردن غذا شروع ميشود و براي مدت چند ساعت يا چند روز ادامه پيدا ميکند. غذاهاي عادي در اين رابطه عبارتند از آجيل، ماهي،تخممرغ، شکلات، گوجه فرنگي، شير، پنير و غيره، نگهدارندههاي مواد غذايي و رنگها در غذا از ديگر فاکتورهاي مهمي هستند که ميتوان نام برد.
در مورد بيماريهاي ژنتيکي ميتوان گفت که اين فاکتورها شامل ادم پر رگهاي خوني و لنفاوي توارثي و کهير سرد فاميلي است.
کهير فيزيکي يک دسته مجزايي است که در آن در پاسخ به محرکهاي فيزيکي برجستگي پوستي حادث ميشود يعني سرما، گرما، اشعهي خورشيد، فشار، ارتعاش و لرزش و آب و به وجود آمدن حالتي در اثر کشيدن جسمي سخت روي پوست که خطر قرمزي و پرخوني و برجسته شدن در جاي آن را به دنبال دارد که اين وضعيت را در پزشکي DER MOGRAPHI SMEميخوانند واريتم، ادم و نوعي سوختگي به وجود ميآورد. کهير، عفونتها و آلودگيها در آلودگيهاي ويروسي، ميکربي و قارچي ديده شده است و اين اعتقاد بر اين است که ايمونولوژيکي است.
براي درمان کهير اين مطلب را ميتوان يک مسألهي اساسي دانست که با دقت زياد اطلاعات کاملي در مورد جزئيات سابقه و آزمايش فيزيکي بايد به دست آورد و براي تشخيص علت، آزمايش فيزيکي کامل لازم است. هرگاه علت پيدا شود اجتناب از عامل مولد درمان انتخابي خواهد بود. هرچند به علت مشکلي که در رابطه بامشخص کردن و از بين بردن يک چنين فاکتوري وجود دارد درمان علامتي بايد انجام شود.
داروهاي آنتيهيستاميني (بلوکر H1) حامي اصلي در تدبير کردن کهير است. توام شدن بلوکرهاي H1 و H2 (Cimetidine) ممکن است در کهير مزمن مؤثر باشند. داروهاي ضدافسردگي تريسيکليک (Doxepain) نيز امکان دارد مفيد واقع شوند. استروئيدهاي سيستمي فقط در موارد خيلي حاد يا موارد سرکش بيماري توصيه شده است و آگونيست (Terbutaline (bAdrenergic در بعضي مواقع نافع بوده است. ادم رگي(Angio Oedema) واريانتي از کهير است که در آن نسوج زير پوستي اساساً درگير ميشوند. اين عارضهي عموماً لبها، نسوج پيش حدقهيي، دستگاه تناسلي و بعضي اوقات حتي زبان و حنجره را در بر ميگيرد و در اين عارضه معمولاً خارش وجود ندارد و درمان آن مثل کهير مزمن است. موارد حاد عارضه نياز به آدرنالين و کورتيکواستروئيدها براي درمان دارند. |
