|
ضايعات آفتي دهان
دکترجهانبخش جعفري
قبل از ارائهي مطلب، از اساتيد، صاحبنظران، و همکاران ارجمند تقاضا دارم از بذل عنايت و اظهارنظر کارشناسانه و راهگشاي خود در اين خصوص دريغ نفرمايند.
همانگونه که ميدانيد يکي از چالش برانگيزترين جنبههاي «ضايعات آفتي دهان» پيشگيري از عود اين ضايعات است.
در اولين هفتهي دي ماه 1376 به صورت تصادفي دريافتم که «نيتروفورانتوئين» خوراکي ممکن است از عود ضايعات آفتي دهان پيشگيري نمايد. از آن زمان تا پايان مهرماه 1388(مجموعاً به مدت يازده سال و ده ماه) تعداد 89 (هشتاد و نه) مورد را که سابقهي حداقل سه حملهي عود اين ضايعات (و يا بيشتر از سه حمله) را داشتند مورد ارزيابي و پيگيري قرار دادم (البته مواردي هم بودند که جهت اطلاع چگونگي پاسخ به اين نوع مداخله مراجعهي مجدد نداشتند). هدف هم ارزيابي چگونگي پاسخ به نيتروفورانتوئين خوراکي بود.
هرچند ممکن است عجيب و اغراقآميز به نظر برسد ولي از تعداد 89 بيمار، 73 (هفتاد و سه) نفر به طور کامل به داروي مزبور پاسخ دادند و پس از آن حمله يي را تجربه نکردند. مقدار دوز مؤثر دارو نصف دوز مورد استفاده در درمان UTI (عفونت سيستم ادراري) هم در بزرگسالان و هم درکودکان بوده است (مثلاً در بزرگسالان، 100 ميليگرم دو مرتبه در 24 ساعت). مدت زمان مصرف دارو نيز 10 تا 14 روز بود.
توزيع (طيف) سني بيماران از 5 تا 57 سال بوده و از اين تعداد بيماران 54 نفر مؤنث بودهاند.
گرچه 16 نفر، شامل يازده نفر مؤنث و پنج نفر مذکر- به اين رژيم درماني - پيشگيرانه پاسخ ندادند، اما همگي اين بيماران هم افزايش فاصله بين حملات (از شانزده روز تاپنج هفته افزايش فاصلهي زماني بين حملات) را نشان دادند. البته در اين گروه تغييري در شدت و تعداد ضايعات مشاهده نشد،اما لازم به تأکيد است که در اين گروه همکاري کامل بيماران براي من شک برانگيز و سوال انگيز است.
به واسطهي برخي محدوديتهاي موجود در روند تحقيقات خارج از مراکز و مؤسسات علمي و دانشگاهي و نيز عوامل اجتماعي، فرهنگي جامعه به ويژه در شهرها و شهرستانهاي کوچک امکان فراهم آوردن يک گروه شاهد (خواه گروهي که دارو مصرف نکند و خواه گروهي که پلاسبو دريافت نمايد) براي من ميسر نبود و قطعاً اين مسأله در دقت و نتيجهي نهايي و آماري بررسي تأثير منفي و مخدوش کننده داشته است.
يک يافتهي جالب و توجه انگيز، در ميان افرادي که به درمان پاسخ نگفتند، يک مرد جوان همراه با دو فرزندش (يک پسر پنج ساله و يک دختر هشت ساله) بود که هر سه نفر در يک دورهي زماني يک ساله به صورت همزمان دو حمله را تجربه کرده بودند و هر دو حمله در آغاز فصل پائيز رخ دادند. ضمناً خواهر جوان اين مرد هم دچار ضايعات آفتي دهان شده بود که در مدت چند سال خود به خود بهبود يافتهاند.
با توجه به اثرات نيتروفورانتوئين به صورت In Vivo، من تمرکز بر اثرات آنتي- باکتريال و/يا ضدتجمع پلاکتي دارو را به عنوان نقش احتمالي آن در اين زمينه پيشنهاد ميکنم. براين اساس، به ويژه تأکيد براثر ضد تجمع پلاکتي نيترو فورانتوئين، آيا ميتوان انتظار داشت داروهاي ديگري با اين ويژگي (مثلاً ديپيريدامول، آسپيرين و ...) در پيشگيري از عود ضايعات آفتي دهان مؤثر باشند؟ و آيا ميتوان براي تجمع پلاکتي (انسداد ميکرو - وسکولار) در پاتوفيزيولوژي اين ضايعات نقش مهمي قايل شد؟
|
