|
پيري در نژادهاي مختلف
دکتر محمدرضا شفيعي
پوست
بروز پيري در انسان حاصل يک جريان بسيار پيچيده است ولي بررسي و تحقيق دربارهي شناسايي عوامل مؤثر در ايجاد پيري از حوصلهي اين مقاله خارج بوده و اين نوشته سعي بر آن دارد تا ضمن بررسي بروز پيري در نژادها و اقوام گوناگون، به چگونگي درمان پوست فرتوت و پير شده توسط ليزر فراکشنال اشارهيي داشته باشد.
1- پيري براساس گذشت زمان و سن (کرنولوژيک):
به اين نوع پيري که به تدريج و در پي گذشت زمان ايجاد ميگردد، پيري در اثر عوامل داخلي (آندوژن) نيز ميگويند. دو مکانيسم عمده باعث بروز و ايجاد اين نوع پيري ميگردند:
الف- پيري ژنتيکي:
اين نوع پيري بر پايهي ساعت بيولوژيک استوار است که براساس اين جبر گذشت زمان، تمامي سلولها و بافتهاي هر موجود زنده بايد الزاماً اين مسير بيولوژيک را طي نمايد.
براساس اين ساعت بيولوژيک، سلول به تدريج ظرفيتهاي نوزائي و تقسيم سلولي خود را ازدست داده و بانک اطلاعات در ژنوم سلول و رشد و تکامل آن به تدريج کاهش مييابد.
ب- پيري بر اثر فعاليت راديکالهاي آزاد:
راديکالهاي آزاد به علت ايجاد فعاليت بيش از توان در سلول، باعث فرسايش و فرسودگي اجزاي درون سلول گشته و باعث پيري زودرس در موجود زنده ميگردند. اين فرسودگي اجزا در سلول منجر به تجزيهي زودرس پروتئينها ازطريق غيرآنزيمي گشته که نهايتاً کاهش سيستم دفاعي بدن، ناهنجاريهاي آندوکرين و بدکاريهاي غدد بدن را در پي خواهد داشت.
2- پيري به علت عوامل خارجي (اگزوژن):
اين نوع پيري، همان گونه که از نام آن نيز ميتوان دريافت، در ارتباط مستقيم با عوامل و فاکتورهاي خارج از بدن بوده و در صورت شناخت علمي و دقيق از اين عوامل، به خوبي ميتوان با اقدامات پيشگيرانه و درماني، وقوع پيري بدن و پوست را به تعويق انداخت و جواني و شادابي پوست را طولاني و مستمر نمود:
استرس، هيجان بيش از حد و مستمر، بيخوابي و بدخوابي، در معرض هواي آلوده بودن، نور ممتد و مستمر خورشيد، استعمال دخانيات، مواد مخدر، نوشيدن الکل زياد و ... از جمله عوامل و فاکتورهايي هستند که ممکن است به مراقبت اثراتي مخاطره آميزتر و مؤثرتر از عوامل ياد شده در پيري کرونولوژيک براي موجود زنده ايجاد نموده و پيري زودرس را براي وي ايجاد نمايند.
زمان آغاز جريان پيري:
از سن30 تا 35 سالگي،روند پيري درانسان آغاز ميگردد.
علائم ظاهري پيري:
· کاهش قوام و سفتي عضلات صورت.
· عميق شدن چينهاي ثابت در صورت.
· پديدار شدن خطوط اخم، خنده، و ... در نواحي چينهاي غير ثابت (ديناميک) همچون پيشاني، کنار خارجي چشمها، بين ابروها و ...
· خشک شدن پوست.
· پديدار شدن لکههاي نازيبا همچون کک مک، کراتوز و ... در صورت و نواحي در معرض آفتاب.
· کاهش خوش رنگي و يکنواحتي پوست و ايجاد بد رنگي و لک در صورت.
· پديدار شدن منافذ و خلل و فرج در صورت به ويژه در نواحي گونهها.
· گود شدن و پديدار شدن تيرگي دور چشمها.
پيري پوست در نژادهاي مختلف:
قبل از پرداختن به بررسي چگونگي بروز علائم پيري در نژادهاي مختلف براي درک وجود افتراق و تفاوتهاي پيري در نژادها، ضروري است که به دو موضوع مهم که نقش تعيينکنندهيي را در بروز پيري ايفا مينمايند، به اختصار مطرح گردد:
الف: «تيپهاي متفاوت پوست براساس رنگدانهها (فوتوتيپ پوست)»
ب: « طول موجهاي مختلف تشعشعات آفتاب»
الف: تيپهاي متفاوت پوست براساس رنگدانهها (فوتوتيپ پوست):
پوست انسان در نژادها، اقوام، فاميل و حتي در افراد مختلف تفاوتهاي مشهودي با هم دارند،به شکلي که با نگاهي گذرا هم ميتوان تفاوتهاي موجود در پوست يک نفر سياه پوست را با فرد سفيد پوست درک نمود. اين تفاوتها در رنگ، ضخامت، چين و چروکها و ...در پوست صورت، دهههايي است که دغدغهي محققان و پژوهشگران در حوزهي پوست و زيبايي را به منظور دستيابي به تعريفي واحد از اين افتراقها به خود مشغول کرده است.
اصولاً تمايزهاي موجود در رنگ پوستها، به علت تفاوت در تعداد رنگدانههاي پوست يا ملانوسيت ميباشد. سلولهايي به نام ملانوزم در ناحيهي عمقي پوست وجود دارند که در درون خود مادهيي به نام ملانين را جاي دادهاند که نقش بسيار کنندهيي در مقابله با نفوذ و جذب و تأثير اشعهي مخرب ماوراي بنفش عهدهدار ميباشند. هر چه تعداد ملانوسيتها بيشتر باشد، رنگ پوست تيرهتر ميشود. به عنوان مثال نزد آدمهايي که داراي موي خرمايي يا بلوند و چشمهاي آبي هستند، تعداد ملانوسيتها در داخل پوست آنان به کمترين تعداد بوده و از اين روست که پوستشان روشن و سفيد ميباشد. اين امر نزد آسياييها و سياه پوستان، متفاوت است زيرا به علت وجود ملانوسيتهاي انبوه، نژاد آنان را آسيايي و سياه پوستان کرده است.
بنابراين هرچه ملانوسيتهاي پوست کمتر باشد، پوست روشنتر خواهد بود ولي توان آن در مقابله با اثرات مخرب اشعهي ماوراي بنفش کمتر ميباشد و برعکس نژادهاي آسيايي و سياه که داراي پوستهاي تيره و سياه ميباشند، به علت وجود ملانوسيت (محافظان پوست در مقابل اثرات مخرب تشعشعات خورشيد) سرطان پوست در مقايسه با نژاد سفيد، کمتر به پيري زودرس و سرطان پوست مبتلا ميگردند.
به بيان ديگر، نژادهاي مختلف بنابه وجود تعداد «واحدهاي ملانين» در اپيدرم پوست، رنگهاي سفيد، سبزه، تيره و سياه،نژادهاي مختلف ايجاد شده است.
«واحدهاي ملانين» به مجموعهيي از تعداد 36 تا 48 کراتينوسيت اطلاق ميگردد که يک سلول ملانوسيت را در درون خود نگه داشته باشند. هرچه پوست شفافتر و سفيدتر باشد، تعداد «واحدهاي ملانين» آن کمتر ميباشد، لذا بديهي است که در نژاد آسيايي (تيره) و سياه تعداد «واحدهاي ملانين» بيشتر بوده و مقاومت آنها نيز در مقابله با اثرات زيانبار خورشيد و ابتلا به پيري زودرس و سرطان بهتر ميباشد.
تحقيقات و بررسيهاي زيادي در طي چند دههي اخير در مورد ميزان آسيب پذيري پوست (پير شدن، شل شدن و ابتلا به سرطان) در نژادهاي مختلف صورت گرفته که همگي اين اصل مهم را تأييد ميکنند که نژادهاي داراي پوست روشن و سفيد، به علت اينکه تعداد «واحدهاي ملانين» و «ملانوسيتًهاي پوست نسبت به نژادهاي تيره و سياه، بسيار کمتر و اندک ميباشد نسبت به ابتلا به سرطان و عوارضي که از آن ياد شد، ضربه پذيرتر ميباشند. اين تفاوتها چندين قرن ذهن دانشمندان و اخيراً پژوهشگران حوزهي پوست و زيبايي را به خود جلب نموده بود تا بالاخره اين امر مهم توسط دکتر فيتزبرگ تحقق يافت.
ايشان در پي تحقيق و بررسي مبسوط، کليهي وجوه افتراق و مشترک پوست نژادهاي مختلف را به شکل کاملاً علمي تعيين نموده و آن را در قالب جدولي ارائه کرد. به طوري که اين جدول در حال حاضر مبناي کليهي تحقيقات و پژوهشهاي علمي و دانشگاهي قرار گرفته است.
در پي انتشار جدول فيتزبرگ، کمپانيهاي سازندهي دستگاههاي ليزر نيز به منظور پيشگيري از اثرات احتمالي و زيانبار ليزر بر پوست نژادهاي مختلف، از اين تقسيمبندي علمي کاملاً بهره برده و قابليت ليزرهاي خود را بر اساس جدول «فوتوتيپ فيتزبرگ» تنظيم نمودهاند تيپ هاي مختلف پوست در جدول فيتزبرگ در قالب زير اين گونه تدوين شدهاند (جدول 1):
|
تيپ هاي پوستي
|
نژاد
|
رنگ پوست
|
رنگ مو
|
رنگ چشم ها
|
برنزه شدن
|
|
1
|
آلبينيسم
|
سفيد و روشن
|
قرمز
|
روشن
|
نمي شود
|
|
2
|
قفقازي – اروپايي
|
سفيد
|
خرمايي - بلوند
|
آبي
|
نمي شود
|
|
3
|
قفقازي
|
سفيد متمايل به صورتي
|
بلوند
|
روشن
|
مي شود
|
|
4
|
مديترانه يي (ايراني)
|
تيره (سبزه)
|
قهوه اي –سياه
|
ميشي
|
مي شود
|
|
5
|
آسيايي
|
تيره و برنزه
|
سياه - شبق
|
تيره
|
به شدت
|
|
6
|
سياه
|
سياه
|
سياه
|
تيره
|
نمي شود
|
جدول 1
اساس اين جدول بر مبناي کميت و تعداد ملانوسيت در پوست تدوين شده و از عاري و محروم بودن پوست از رنگدانه (تيپ پوستي يک) آغاز شده و تا پوستي که مملو از «واحدهاي ملانين» (تيپ پوستي شش) است پايان مييابد.
بديهي است که براساس مباحث فوق، بروز پيري رابطهيي معنيدار با تعداد «واحدهاي ملانين» ملانوسيتها در پوست دارد. به اين معني که در افراد داراي تيپ پوستي يک يا دو که حاوي حداقل ملانوسيت در پوست خود ميباشند و داراي پوست روشن و سفيد هستند، علائم پيري زودتر و سريعتر از افراد داراي تيپ پوستي چهار، پنج و يا شش بروز مينمايد.
بقيه در شماره آينده |
